Acetaat peeling techniek

Datum:  April 2026

Inleiding:

Tegenwoordig gebruiken we vaak harde UV lijm om afdrukken van plantenbladeren te maken. Dat werkt echter niet zo goed als men bv een afdruk van verweerd glas wil maken. Een (ouder) alternatief voor de UV lijm methode is de acetaat peeling techniek.

Materiaal:

  • Celluloseacetaatfolie
  • Aceton
  • Microscoop met camera 
  • Objectglaasjes
  • Dekglaasjes
  • Schaartje
  • Plakband
  • Klein hobbymesje
  • Dunpuntige pincet
  • Monsters:
    - Verweerd glas
    - Plantenblad
    - etc.

Verweerd objectglas

Glas, blootgesteld aan een oplossing met een pH > 7, zoals bv in de afwasmachine, kan gaan verweren. Opeens moest ik daarbij aan mijn objectglaasjes denken. Die gooi ik vaak in een bakje om ze schoon te maken en te hergebruiken. Enige tijd geleden kwam ik daarbij op het briljante idee om soda aan de oplossing toe te voegen om ze zo beter schoon te kunnen maken. Nadat ik echter na verloop van tijd deze uit het bakje haalde waren ze troebel geworden. Jammer van de objectglaasjes maar ze zijn nu wel een interessant onderzoeksobject geworden. In onderstaande foto's kan men zien hoe glascorrosie er uit ziet onder de microscoop in gewoon en gepolariseerd licht.

Uitvoering:

Acetaat peeling techniek

Het principe van het maken van een acetaat peeling is beschreven in onderstaand voorschrift voor een blad. De procedure verschilt niet wezenlijk als men afdrukken wilt maken van andere materialen.
  • Plaats een blad op een objectglaasje.
  • Bladoppervlak nat maken met aceton.
  • Plaats hierover snel een stukje celluloseacetaat folie met hierop een glasplaatje.  
  • Druk m.b.v. de vingertoppen het preparaat onder gelijkmatige druk stevig aan.
  • Verwijder na enkele minuten de folie en breng het (omgekeerd) aan op een objectglaasje.  
  • Bedek het met een dekglaasje en plak de zijkanten af met tape.
  • Herhaal dit experiment met andere materialen bv aangetast glas.

Resultaten:

Microscoop: Euromex ML20000 (polarisatie en donkerveld)
Objectief: 10x
Camera: Samsung Galaxy Note 9 (in ocular via oculair adapter met een 12.5x lens) in Portrait Mode

 Aangetast objectglas
Glas Afdruk

Onderkant blad
Objectief: 40x
Afdrukken van huidmondjes zijn goed zichtbaar

Discussie:

Acetate peels zijn replica's van oppervlaktes ingebed in een laag van celluloseacetaat. Deze replica's zijn dermate gedetailleerd dat de fijnstructuur van bv schelpen en sedimentair gesteente bestudeerd kan worden met een lichtmicroscoop.

Onderzoeken oppervlakte structuren t.b.v.

  • Archeologie
  • Vervalsingen
  • Metallurgie
  • Degeneratie van materialen
  • Biologie
  • Paleontologie

Voordelen van de acetaatpeelingmethode:

  1. Methode is niet destructief
  2. Grootte onderzoeksobject speelt geen rol
  3. Preparaat is snel te maken
  4. Toepasbaar in vele gebieden
  5. Methode is goedkoop
  6. Resultaten zijn zeer gedetailleerd
  7. Relatief gemakkelijk uit te voeren

Nadelen van de acetaatpeelingmethode:

  1. Niet te gebruiken voor in aceton oplosbare materialen
  2. Met een acetaatfolie zie je alles in het negatief

Literatuur:

  • "Acetaat-peelings"; Microwereld; #85 2016; p. 30,31
  • C.M. Ballintijn; "Het maken van slijpplaatjes en acetaatpeelings van kalksteenfossielen"; Grondboor en Hamer; 1 1980; p. 26-33
  • S. Perkhoff, S. Byers; "Destruction of glas surfaces: Inevitable or preventable?"; International Glass Review; 2 2001; p. 23-28.

Relevante websites:

Minder relevante websites:

Opmerkingen:
 
  • De acetaatpeeling techniek kan worden toegepast op vers of gedroogd  plantenmateriaal. Soms is voorafgaand dehydratatie noodzakelijk.
  • Aceton kan men in kleine flesjes bij de drogist kopen.
Achtergrondinformatie:
 
Voorwerpen die zoal geschikt zijn om acetaat peelings van te maken:
  • Roggenei van het strand
  • Schelpen met Bryoza afzettingen
  • Blaadjes die niet te veel vocht bevatten of gedroogde bladeren uit een herbarium
  • Duimnagel
  • Sterk verweerd glas uit de vaatwasmachine of uit de bodem
  • Mat gestraald glas van het strand door wind en zand
  • Aangetaste metaaloppervlaktes door bijvoorbeeld corrosie
  • Gebruikssporen op aardewerk, glas, metaal en stenen werktuigen (vuursteen)
  • Breukoppervlaktes van metalen en zelf te kiezen andere materialen
  • Vingerafdruk. Wel lastig om van je duim af te krijgen, maar het resultaat is bijzonder
  • Sedimentair gesteente
  • Schelpen (fossielen)
Glascorrosie
Glascorrosie is een chemische wijziging van de samenstelling van het glas die zich in aanvang enkel aan het oppervlak manifesteert, maar uiteindelijk het glas ook structureel sterk kan aantasten. Het meest gekende fenomeen van glascorrosie kennen we van glas dat steeds doffer uit de vaatwasmachine komt. Hier vinden we de ideale omstandigheden voor glascorrosie, nl. vocht, warmte en alkalische reagentia (de reinigers). Veelgebruikte alkalische stoffen zoals ammoniak en soda zullen het glas, in combinatie met vocht, beschadigen. In zo een vochtige omgeving worden bepaalde glascomponenten aan het oppervlak onttrokken waardoor het glas aan stabiliteit verliest. Er ontstaat glascorrosie, een vorm van verwering die zich uit als:
  • een dof, mat oppervlak
  • irisatie: een verkleuring van het oppervlak, een soms mooie, ‘olie-op-water’ schijn
  • schilfering: verder gevorderde corrosie waarbij zich verschillende dunne verweringslaagjes vormen die kunnen afschilferen
  • putcorrosie: er vormen zich kleine putjes in het glas
  • korstvorming: vorming van dikke, veelal mat verkleurde verweringslagen

Hoe meer verwering en hoe meer oneffenheden zich in het glas bevinden, hoe meer water het object vasthoudt, waardoor het corrosieproces blijft doorgaan. In een verder gevorderd stadium van glascorrosie kunnen ook zuren het glas zelf aantasten.
Het mechanisme van de glasverwering is schematisch weergegeven in onderstaande figuur.

11/04/2026