Synthese van zinkcarbonaat

Datum:  Januari - Maart 2026

Inleiding:

Bij een presentatie over mineralen werd Smithoniet genoemd. Dat is zinkcarbonaat en ik besloot om te kijken of ik wat mooie kristallen kon maken,

Materiaal:

  • Zinkoxide (ZnO) 
  • Zoutzuur (23% Hcl)
  • Natriumcarbonaat (Na2CO3)
  • Natriumbicarbonaat
    (NaHCO3)
  • Balans
  • Water
  • Microscoop
  • Objectglaasjes
  • Dekglaasjes
  • Roermotor
  • Roerboon
  • Erlenmeyer (300 ml)
  • Trechter
  • Filter
  • Droogkamer
  • UV-lijm
  • UV-lamp

   

Uitvoering:

  • Weeg 8 g zinkoxide af en plaats dit in eer erlenmeyer van 100 ml
  • Voeg een roerboon toe
  • Plaats de erlenmeyer op een roermotor
  • Voeg onder roeren voldoende zoutzuuroplossing toe totdat de oplossing helder is (35 ml HCl 23%)
  • Voeg schepjes natriumbicarbonaat toe totdat de oplossing niet meer schuimt
  • Voeg wat extra soda toe (natriumcarbonaat)
  • Filtreert de oplossing af
  • Spoel na met water
  • Plaats het filter in een droogkamer en laat het materiaal drogen

Opbrengst : 4.9 g
  • Neem een beetje product plaats het in een reageerbuis en voeg water toe
  • Schud goed
  • Laat het enige tijd staan
  • Neem een druppel en plaats deze op een objectglas
  • Plaats het objectglas onder een horlogeglas en laat het water aan de lucht verdampen
  • Plaats een dekglaasje en bekijk het preparaat onder de microscoop
  • Maak een permanent prepraat m.b.v. de UV-lijm en UV-lamp

Discussie en resultaten:

Ik raakte in zinkcarbonaat geintresseerd bij een discussie in een microscopiegroep over het mineraal Smithsoniet en besloot om te proberen kristallen zinkcarbonaat te maken.

Het syntheseproduct zelf is poedervormig en laat geen kristalstructuur zien.

Zelf het weer opgeloste en ingedampte product laat zien dat het niet gemakkelijk is mooie kristallen te maken, hetgeen ook bevestigd wordt door de literatuur.

Kristallen vormen wel maar de kristalstructuur is niet gemakkelijk te herkennen.
   
Radial RPL1 Ore microscope
Onder gepolariseerd licht, met mica plaatje ingeschoven.
Objectief: 4x
Camera: Samsung Galaxy Note 9 (in Oculair via Oculair Adapter met een 12.5x Lens) in Portrait Mode).

Opmerkingen:

  • Zinkcarbonaat is een wit, amorf zout. De stof is onoplosbaar in water, alcohol en aceton; slecht oplosbaar in ammonia en oplosbaar in alkaliën en zuren. Zinkcarbonaat wordt veel gebruikt als grondstof voor rubber en als emulsieactivator en bij de fabricage van zinkhoudende zouten, keramiek, pigmenten, cosmetica en zalf.
  • ZnCO3: zinkcarbonaat of zinkspaat of edele galmei.

Literatuur:

  • Ole Johnsen; "Veldgids Mineralen"; KNNV; 2003 (1994); ISBN 9050111734; p. 192, 409.
  • Paul Tambuyser; "Mineralen herkennen"; 2003; ISBN 9090167145; p. 314
  • W. Lieber; "Mooie stenen"; Thieme; 4de druk; ISBN 9003942803; p.34
  • J. Svenek; "Mineralen"; Rebo;'1992 (1987); p.129,129.

Relevante websites:

 

Achtergrondinformatie:

  • Zinkcarbonaat
  • Molecuulformule: ZnCO₃
  • Molaire massa: 125,4 g /mol
Zinkcarbonaat, ook bekend als Smithsoniet of Calamiet, is een chemische verbinding met de formule ZnCO3. Het is een mineraal van de carbonaatgroep dat van nature voorkomt in de vorm van lichtgroene of blauwgrijze kristallen.

Smithsoniet is genoemd naar de Britse wetenschapper James Smithson, die een belangrijke bijdrage leverde aan de ontwikkeling van de scheikunde en mineralogie. Zijn ontdekking maakte verdere wetenschappelijke ontwikkeling mogelijk en legde de basis voor het wijdverspreide gebruik van dit carbonaat in de industrie en de vervaardiging van verschillende producten.

 
 

10/03/2026